In de gezellige proefruimte van Wijndomein Oude Waalstroom in Hurwenen staat Huib Overmars achter de bar. Voor hem staan verschillende natuurwijnen: twee pet-nat’s – een witte en een rosé, een stille rosé en een fruitige rode. De hele ruimte ademt uit dat het hier om het maken van wijn gaat; van de houten vaten in de hoek tot de foto’s van de wijngaard aan de muur. ‘Het gaat er niet om wat je toevoegt,’ zegt hij, terwijl hij een glas van zijn nieuwste creatie inschenkt, ‘maar wat je weglaat.’
Die filosofie vat de essentie van natuurwijn perfect samen: zo min mogelijk ingrepen in de wijngaard en de wijnkelder, met de natuur als gids.
Waar conventionele wijnbouw draait om controle en voorspelbaarheid, accepteren natuurwijnmakers juist dat wijn avontuurlijk en eigenzinnig mag zijn. Het is een bewuste keuze om de touwtjes los te laten en te vertrouwen op processen die al duizenden jaren hun werk doen, nog lang voordat de industrie zich ermee ging bemoeien.
Een filosofie zonder keurslijf
‘Ik wil geen enkele regel die mij beperkt in het op peil houden van het ecosysteem in de wijngaard,’ vertelt Huib, terwijl hij uitlegt waarom hij bewust geen verdere certificeringen nastreeft dan het biologische EU-keurmerk. Die houding illustreert een belangrijk punt: er bestaat geen officiële definitie of keurmerk voor natuurwijn, en veel makers willen dat ook helemaal niet. En Huib zeker niet.
Het is cruciaal om te begrijpen wat de verschillen tussen verschillende concepten zijn. Zelfs ervaren wijndrinkers halen ze namelijk geregeld door elkaar.
- Biologische wijn is een EU-keurmerk en betekent dat de druiven biologisch geteeld zijn. Maar in de kelder mag nog van alles gebeuren: toevoegen van gekweekte gisten, sulfiet, zuren, enzymen, filteren en klaren.
- Biodynamische wijn volgt de Demeter-principes met kosmische kalenders en speciale preparaten, maar ook hier zijn interventies in de kelder toegestaan.
- Orange wine is simpelweg wijn van witte druiven die vaak langdurig op de schillen vergisten. Een techniek die niets zegt over de filosofie erachter, maar al wel meer dan 8000 jaar oud is.
- Natuurwijn is fundamenteel anders. Het is geen teeltmethode of wijnmaaktechniek, maar een holistische filosofie die de hele keten omvat. Toch zijn er wereldwijd duidelijke spelregels waar de meeste producenten zich aan houden. De basis vormt altijd biologische of biodynamische druiventeelt, zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen.
Maar natuurwijn gaat veel verder dan dat. De druiven worden handmatig geoogst, zodat alleen de beste exemplaren in de kelder belanden. Vervolgens begint het echte avontuur: spontane vergisting met wilde gisten uit de wijngaard zelf, geen gekweekte laboratoriumvarianten.
In de wijnkelder geldt het principe dat Huib zo mooi verwoordt: niets toevoegen, niets onttrekken. Geen suiker, zuren, enzymen of toegevoegde tannines. Hooguit een minieme hoeveelheid sulfiet bij het bottelen, maar vaak helemaal niets. Technische interventies zoals klaren, filteren of ontkleuren zijn taboe. De wijn moet zichzelf worden, niet gemaakt zijn.
Smaak als verhaal van de natuur
Het eerste contact met natuurwijn kan verrassend zijn voor wie gewend is aan de gepolijste voorspelbaarheid van gangbare wijnen. Huib waarschuwt dan ook: ‘Je moet natuurwijn niet gaan vergelijken met gangbare wijnen. Mijn wijnen zijn ongepolijst en weerspiegelen de natuur.’
Natuurwijn is vaak troebeler en kan een licht prikkelend mondgevoel geven door natuurlijke koolzuurgasvorming. Het smaakt levendiger en directer dan conventionele wijnen. Elke fles vertelt het verhaal van druif, bodem en het specifieke jaar waarin de druiven groeiden; inclusief alle weersomstandigheden en natuurlijke grillen.
Voor liefhebbers is die onvoorspelbaarheid juist de charme. Geen twee flessen smaken exact hetzelfde, wat elke ont(kroon)kurking tot een kleine ontdekkingsreis maakt. Voor anderen voelt het rommelig of slordig. Het is een kwestie van smaak en vooral het openstaan voor avontuur en authenticiteit.
Nederlandse pioniers in een oude traditie
In Nederland waagt een kleine groep wijnmakers zich aan deze eeuwenoude, maar voor hen nieuwe manier van werken. Huib Overmars en zijn partner Lotte Rippen van Oude Waalstroom zijn daar een mooi voorbeeld van. Hun wijngaarden in de Bommelerwaard bewerken ze zonder enige bespuiting, en in de kelder wordt niet gefilterd.
‘Door het ecosysteem op orde te houden, lost de natuur problemen vanzelf op,’ legt Huib uit. ‘Een goed voorbeeld is de suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii). Die is een plaag die veel wijnboeren kopzorgen bezorgt, maar in een gezond ecosysteem regelt de natuur dat probleem grotendeels zelf. Er zijn namelijk insecten die van fruitvliegjes profiteren.’ Verschillende soorten sluipwespen parasiteren de larven of poppen van de suzuki-fruitvlieg en kunnen zo een bijdrage leveren aan de bestrijding. Het is een perfecte illustratie van hoe natuurwijnmakers denken: niet vechten tegen de natuur, maar haar helpen om in balans te blijven.
Huib heeft ook zijn eigen opvattingen over wijnbouwtechnieken. Waar de regels van de BOB Rivierenland (Beschermde Oorsprongsbenaming) voorschrijven dat takken van wijnstokken omhoog moeten groeien (Guyot-methode), laat hij ze juist hoog op de stam beginnen en dan naar beneden hangen (Geneva Double Curtain). ‘Dat geeft meer wind door de wijngaard, waardoor de kans op schimmels afneemt en insecten kunnen daar niet goed tegen’, verklaart hij pragmatisch.
De zoektocht naar authenticiteit
Wie kiest er nu voor natuurwijn, en waarom? Het profiel is vrij duidelijk: voornamelijk bewuste consumenten uit Randstedelijke gebieden die authentieke producten zoeken met een verhaal. Millennials en Gen Z’ers die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan, wijnliefhebbers die op zoek zijn naar nieuwe smaakervaringen, professionals in restaurants die hun gasten willen verrassen.
Natuurwijn is namelijk meer dan een drank: het is een verhaal, een ervaring, een manier om verbinding te maken met de maker en de plek waar het ontstond. En niet te vergeten, met elkaar.
In de hippe wijken van Amsterdam, Utrecht en Rotterdam vind je dan ook steeds meer wijnwinkels die zich specialiseren in natuurwijn. Hun eigenaren vertellen uitgebreid over elke fles, over de wijnmaker, de wijngaard, de filosofie erachter. Het gaat om veel meer dan alleen wijn verkopen – ze staan voor een andere manier van leven en consumeren.
De prijs van puurheid
Die authenticiteit heeft wel een prijs, letterlijk. Natuurwijnen kosten vaak aanzienlijk meer dan conventionele wijnen, en daar zijn goede redenen voor. De arbeidsintensieve productie begint al in de wijngaard, waar alles handmatig moet gebeuren. Geen machines die in één dag een wijngaard kunnen oogsten. Want elke tros, soms zelfs elke druif, wordt individueel beoordeeld en geplukt.
In de kelder vereist spontane vergisting constante aandacht. Waar industriële wijnmakers processen kunnen automatiseren en voorspellen, moet de natuurwijnmaker er continu bij zijn om te controleren hoe de vergisting verloopt, wanneer ingegrepen moet worden en wanneer juist niet.
De opbrengsten zijn bovendien lager. Dat komt doordat er geen gebruikgemaakt is van kunstmest. Strenge druivenselectie geeft ook minder druiven. Sowieso kiezen natuurwijnboeren voor een lagere opbrengst om de bodem niet uit te putten. Biologische teelt geeft daardoor vaak twintig tot dertig procent minder druiven per hectare dan conventionele methoden. En dan is er nog het risico van mislukking, nauw verbonden met de natuurlijke aanpak. Een vergisting die de verkeerde kant opgaat, kan een hele oogst verpesten.
De meeste natuurwijnmakers zijn kleine bedrijven die niet kunnen profiteren van schaalvoordelen. Hun vaste kosten – van druivenpers tot flessen – zijn dus verdeeld over een beperkt aantal flessen. Al die zaken en de risico’s en onzekerheden zorgen uiteindelijk voor een hogere prijs voor de consument.
Het gevecht tegen de tijd
Misschien wel de grootste uitdaging voor natuurwijn ligt in de houdbaarheid. Die minimale toevoeging van sulfiet – of het complete ontbreken ervan – maakt deze wijnen veel kwetsbaarder dan hun conventionele tegenhangers. Waar een gewone wijn jaren kan liggen om te rijpen, moet natuurwijn vaak binnen een tot twee jaar na botteling worden gedronken.
De gevolgen zijn merkbaar door de hele keten. Transport vereist meer zorg, opslag moet perfect zijn, en temperatuurschommelingen kunnen fataal zijn. Wie ooit een pet-nat heeft meegemaakt die binnen een minuut zijn koolzuur verloor, kent de frustratie. Deze natuurlijk mousserende wijnen zijn nog fragieler, omdat de koolzuurdruk niet kunstmatig wordt gestabiliseerd.
Voor restaurants betekent dit extra uitdagingen. Geopende flessen gaan sneller in kwaliteit achteruit, en niet elke fles ontwikkelt zich hetzelfde, zelfs niet uit dezelfde batch. Het vereist vakkennis en ervaring om te weten wanneer een wijn op zijn hoogtepunt is en wanneer hij over zijn houdbaarheid heen gaat.
Vertrouwen als fundament
‘Het meeste komt toch eigenlijk altijd neer op vertrouwen,’ zegt Huib, en daarmee raakt hij de kern van wat natuurwijn zo bijzonder en tegelijkertijd ook kwetsbaar maakt. Zonder officiële keurmerken of gestandaardiseerde definities moet de consument vertrouwen op de integriteit van de wijnmaker, de expertise van de wijnverkoper en de smaak van het restaurant. Dat vertrouwen wordt langzaam opgebouwd door ervaringen, reputatie en mond-tot-mondreclame.
De vrijheid van de kunstenaar om wijn te maken zoals zijn wijn bedoeld is, maakt natuurwijn spannend en verrassend. Maar door het steeds groter wordende aanbod is het voor consumenten ook moeilijker om hun weg te vinden in natuurwijnland.
Risico’s van het natuurlijke pad
Voor wijnmakers die de natuurwijnweg kiezen, zijn de risico’s reëel en talrijk. Een natte herfst kan zonder chemische bescherming de hele oogst verpesten door schimmelvorming. Spontane vergisting kan mislukken als verkeerde schimmels of bacteriën de overhand krijgen. Het gevolg: azijnachtige of andere ongewenste smaken.
De afzetmarkt is klein, waardoor marketing en distributie moeilijk zijn. Zonder voorspelbare kwaliteit en opbrengst is het daarnaast lastig om stabiele contracten af te sluiten. Financiële planning wordt een uitdaging als je niet weet hoeveel flessen je straks daadwerkelijk kunt verkopen.
Zaken rond wetten en regelgeving kunnen een risico opleveren. Natuurwijn zit namelijk soms op de rand van wettelijke normen voor alcoholpercentage, zuurgraad of andere parameters. Controleurs die gewend zijn aan gestandaardiseerde producten kunnen problemen maken over variaties die inherent zijn aan het natuurlijke proces.
De paradox van succes
Toch groeit natuurwijn gestaag, gedreven door consumenten die zoeken naar authenticiteit en duurzaamheid. Die groei brengt echter zijn eigen dilemma’s met zich mee. Hoe blijf je klein en persoonlijk als de vraag toeneemt? Hoe behoud je de filosofie van minimale interventie als de productie moet worden opgeschaald?
Sommige pioniers vrezen dat commercieel succes de essentie zal aantasten. Als natuurwijn mainstream wordt, bestaat het risico van verwatering van het concept. Grote bedrijven die de trend oppikken, maar niet de filosofie overnemen. Marketing die natuurwijn reduceert tot een lifestyleproduct in plaats van een fundamenteel andere benadering van wijnmaken.
Terug naar de essentie
Misschien is dat juist wel de kracht van natuurwijnmakers zoals Huib Overmars. Door bewust te kiezen voor kleinschaligheid en geen concessies te doen aan gemak of commercieel succes, bewaken zij wat natuurwijn werkelijk betekent. Het gaat niet om een etiket of een marketingterm, maar om een fundamenteel andere relatie met de natuur en met wijn.
‘Door het ecosysteem op orde te houden’, zoals Huib het stelt, ontstaat iets wat groter is dan de som der delen. Geen eenheidsworst, maar karakter. Geen perfecte voorspelbaarheid, maar eerlijkheid. En ook geen gegarandeerd succes, maar wel de voldoening van authentiek vakmanschap.
Natuurwijn is volgens Huib geen modetrend die weer zal overwaaien. Het is een herontdekking van wat wijn altijd is geweest voordat de industrie er zijn stempel op drukte. Een terugkeer naar de essentie: druiven, natuur en tijd.
In een wereld vol kunstmatige smaakjes en gestandaardiseerde producten biedt natuurwijn iets zeldzaams: onzekerheid als kwaliteit, imperfectie als schoonheid, en vertrouwen als basis voor een relatie tussen maker en drinker. Of het ooit mainstream wordt, valt te betwijfelen – en misschien is dat maar goed ook. De charme ligt juist in de kleinschaligheid, het vakmanschap en het avontuur van elke nieuwe fles.
Bezoektip
Elke zaterdag rond de 20ste van de maand, trekt Huib wat flessen open om je kennis te laten maken met zijn mooie natuurwijnen. De winkel is dan ook open en mogelijk kan de wijngaard bezocht worden. Houd de website in de gaten.
Gerelateerde onderwerpen
- Wanneer is wijn vegan?
- Natuurwijn, wijn zonder toevoegingen
- Hoe histamine door sulfiet direct hoofdpijn kan veroorzaken na het drinken van slechts één glas wijn.
- Histamine en tyramine in wijn: een verborgen gezondheidsrisico?
- Remt quercetine ons aftakelingsproces?
Bijgewerkt op 18 maart 2026