Veganisme gaat verder dan voeding. Het is een levenswijze die elke vorm van dierenexploitatie probeert te vermijden. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Veganisme is de definitie van veganisme: Veganisme is een levenswijze waarbij wordt afgezien van alle gebruik van en wreedheid naar dieren. Het gebruik van dieren in voedsel, kleding, cosmetica en landbouw wordt uitgesloten.
Dat principe geldt dus ook bij wijn. Een wijn kan pas echt vegan zijn wanneer tijdens de hele productie geen enkel dierlijk product is gebruikt.
Dierlijke hulpstoffen
Hoewel wijn primair bestaat uit druiven en gist, komt er vaak meer bij kijken. Om wijn helder te maken, gebruiken sommige producenten dierlijke eiwitten. Voorbeelden zijn caseïne, afkomstig uit melk, en albumine, een eiwit uit bloedplasma. Ook vislijm, oftewel gedroogde zwemblazen van vissen, werd in het verleden toegepast. Deze stoffen zorgen dat troebele deeltjes samenklonteren en neerslaan. Daardoor wordt de wijn wel visueel aantrekkelijker, maar is deze dus niet langer veganistisch.
Daarnaast bestaan er nog andere toepassingen van dierlijke producten in wijnproductie. Soms wordt bijenwas gebruikt om aardewerken vaten (qvevrie uit Georgië) te coaten. Ook bepaalde kurken zijn gelijmd met stoffen van dierlijke oorsprong, zoals melkcaseïne. En wat te denken van wijnflesetiketten? Caseïnelijm – op basis van melkeiwitten – is traditioneel veel gebruikt in Europa. Zelfs als slechts één product in de keten voorkomt, kan dat al betekenen dat een wijn niet meer vegan is.
Plantaardige alternatieven
De vraag naar vegan wijn neemt wereldwijd toe. Daardoor zoeken producenten naar plantaardige of minerale alternatieven voor dierlijke klaringsmiddelen. Bentonietklei is een veelgebruikt mineraal dat eiwitten bindt en wijn helder maakt. Daarnaast worden actieve koolstof, erwten- en aardappeleiwitten steeds populairder. Deze vervangers hebben hetzelfde effect zonder dierlijke herkomst. Ook membraanfiltratie wordt toegepast, waarmee zwevende, onopgeloste deeltjes in wijn met filtratie zijn te verwijderen.
Wetenschappelijke studies tonen aan dat deze alternatieven niet slechter werken dan dierlijke producten. Maar consumenten ervaren vaak geen verschil in smaak of kwaliteit. Het is meer de perceptie. Producenten die overstappen, voorkomen bovendien dat hun markt beperkt blijft. Steeds meer klanten kiezen bewust voor veganistische opties.
Begripsverwarring: biologisch, biodynamisch, natuurwijn en vegan
Veel consumenten verwarren de termen biologisch, biodynamisch, natuurwijn en vegan. Deze begrippen overlappen deels, maar betekenen zeker niet hetzelfde.
Biologische wijnbouw sluit synthetische pesticiden meestal uit, maar kan nog steeds dierlijke hulpstoffen gebruiken tijdens de vinificatie. Biodynamische wijn gaat een stap verder, met landbouwrituelen en bemesting op basis van de leer van Rudolf Steiner. Wijnboeren vullen koehoorns met mest en graven die in. Voor veel veganisten is dit problematisch, omdat dierlijke producten centraal staan. Hoewel biodynamisch klinkt als natuurlijk, is het dus in principe zelden vegan.
Natuurwijn (vin nature) wordt vaak gezien als de puurste vorm van wijn. Natuurwijnmakers vermijden synthetische bestrijdingsmiddelen, industriële gisten en kunstmatige toevoegingen. Toch betekent natuurwijn niet automatisch dat de wijn vegan is. Ook bij natuurwijn gebruiken producenten soms dierlijke klaringsmiddelen. Bovendien is er geen wettelijk vastgelegde of universeel geaccepteerde definitie van natuurwijn, waardoor iedere producent het begrip anders kan invullen.
| Aspect | Biologisch | Biodynamisch | Natuurwijn | Vegan |
|---|---|---|---|---|
| Synthetische bestrijdingsmiddelen | Niet toegestaan | Niet toegestaan | Niet toegestaan | Onbepaald (kan, maar hoeft niet) |
| Dierlijke hulpstoffen toegestaan | Ja (soms) | Ja (meestal) | Ja (soms) | Nee |
| Dierlijke bemesting | Ja (vaak) | Ja (essentieel) | Ja (soms) | Nee |
| Klaringsmiddelen | Dierlijk of plantaardig | Dierlijk of plantaardig | Dierlijk of plantaardig | Alleen plantaardig/mineraal |
| Officiële regelgeving | Ja | Ja | Nee | Nee (vaak wel keurmerk) |
| Garantie veganistisch | Nee | Nee | Nee | Ja |
Samengevat: natuurwijn, biologisch, biodynamisch en vegan zijn vier verschillende begrippen die elkaar soms overlappen, maar vaak ook niet. Alleen als de producent expliciet aangeeft geen dierlijke producten te gebruiken, kun je er (bijna) zeker van zijn dat een wijn vegan is. Het blijft altijd een kwestie van vertrouwen.
Labeling en vertrouwen
Een groot probleem is de labeling. Er bestaat nog geen strenge regelgeving of universeel keurmerk dat garandeert dat wijn vegan is. Producenten plaatsen wel logo’s en teksten op hun fles, maar die zijn niet wettelijk beschermd. Er zijn honderden verschillende vegan-logo’s in omloop die bij consumenten vertrouwen wekken. Toch is dit alles vooral gebaseerd op het vertrouwen in de goede intenties van de wijnmaker. Zonder controle blijft de claim moeilijk te verifiëren. Bewust kiezen blijft daardoor voor een groot deel een vertrouwenskwestie tussen consument en producent.
Conclusie
Een vegan wijn is dus niet vanzelfsprekend vegan, ook al lijkt wijn een puur natuurproduct. Dierlijke producten kunnen in bijna elke stap van het proces worden gebruikt. Gelukkig bieden plantaardige en minerale alternatieven een uitkomst. Toch ontbreekt het nog steeds aan duidelijke regelgeving, waardoor de betrouwbaarheid van claims verschilt. Consumenten moeten zich bewust zijn van deze nuances bij het kopen van een ‘vegan’ wijn.
Bronnen
- Stichting Demeter. (2025). Biodynamische landbouw. Geraadpleegd van https://www.stichtingdemeter.nl
- The Vegan Society. (2025). Definition of veganism. Geraadpleegd van https://www.vegansociety.com
- Nederlandse Vereniging voor Veganisme. (2025) Wat is veganisme? Geraadpleegd van https://www.veganisme.org/veganisme/
- Van Sluyter, S. C., McRae, J. M., Falconer, R. J., Smith, P. A., Bacic, A., Waters, E. J., & Marangon, M. (2015). Wine protein haze: mechanisms of formation and advances in prevention. Journal of agricultural and food chemistry, 63(16), 4020–4030. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.5b00047
- Organisation Internationale de la Vigne et du Vin-OIV. (2023) International Oenological Codex. Geraadpleegd van https://www.oiv.int/sites/default/files/publication/2023-04/CPO%20complet%20EN%202023.pdf
Gerelateerde onderwerpen
- Natuurwijn, wijn zonder toevoegingen
- Eerste sulfietvrije wijn, Ceres 2020
- Vieilles Vignes – oude wijnstokken
- Veelgestelde vragen over wijn
Bijgewerkt op 10 januari 2026