Trage tijdgeest is het langzaam veranderen van gedrag, gewoonten en verwachtingen onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen. Het gaat niet om een plotselinge trend, maar om verschuivingen die zich over jaren of zelfs generaties voltrekken.
Bij wijn is dat verschil belangrijk. Dalende wijnconsumptie, veranderende maaltijden en kleinere huishoudens zijn al langer zichtbaar. Hetzelfde geldt voor de groeiende aandacht voor gezondheid en de opkomst van andere dranken. Toch worden zulke ontwikkelingen vaak beschreven alsof de consument plotseling van voorkeur verandert. In werkelijkheid ontwikkelen veel van deze veranderingen zich al tientallen jaren.
De term helpt daarom onderscheid te maken tussen een trend en een structurele maatschappelijke verschuiving. Een tijdelijke voorkeur voor bijvoorbeeld lichtere rode wijn kan een trend zijn. Het verdwijnen van wijn als vanzelfsprekend onderdeel van de dagelijkse maaltijd is iets anders: dat is een verandering in cultuur en gedrag.
Op Winecastr gebruik ik ‘trage tijdgeest’ vooral om te beschrijven hoe de wijnsector naar de consument kijkt, of zou moeten kijken. Als een ontwikkeling tientallen jaren zichtbaar is, wordt het moeilijk om haar nog als onverwacht consumentengedrag te behandelen.
Zeitgeist
Het woord Zeitgeist betekent letterlijk ‘tijdgeest’: de ideeën, waarden, opvattingen en gewoonten die kenmerkend zijn voor een bepaalde periode. De Duitse filosoof Johann Gottfried Herder gebruikte het woord in 1769; later raakte het begrip vooral verbonden met de Duitse filosofie rond Hegel. Filosofisch gaat het om de gedachte dat mensen niet losstaan van hun tijd. Hun denken en gedrag worden mede gevormd door het culturele en maatschappelijke klimaat waarin ze leven.
Met ‘trage tijdgeest’ voeg ik daar één element aan toe: de snelheid van die verandering. Een tijdgeest ontstaat niet noodzakelijk plotseling. Hij kan zich zo langzaam ontwikkelen dat afzonderlijke veranderingen klein lijken, terwijl over enkele decennia een compleet ander patroon is ontstaan.
Lees daarover ook De wijnconsument als alibi en Ze hebben jouw wijn niet nodig.
« Terug naar begrippen