EU en de VS werken aan een zogenoemde ‘zero-for-zero’ deal die wederzijds importheffingen op producten, onder meer wijn, moet afschaffen. Voor de Europese wijnindustrie – en vooral Frankrijk – komt deze onderhandeling op een cruciaal moment.
Frankrijk in crisis
De dreigende Amerikaanse importheffingen vallen voor Frankrijk op misschien wel het slechtst denkbare moment. Het land kampt nog altijd met de nasleep van de catastrofale oogst van 2024, waarbij de productie met 22% daalde tot het laagste niveau sinds 1957. Die crisis kostte de sector al een waardedaling van ruim 20% en deed Frankrijk bovendien de symbolische koppositie als grootste wijnproducent ter wereld verliezen aan Italië.
Nu dreigen importheffingen van 15% – dat via het Amerikaanse distributiesysteem uitgroeit tot 30% voor de consument – de cruciale Amerikaanse exportmarkt te ontwrichten. Voor een wijnindustrie die al worstelt met dalende binnenlandse consumptie (van 120 naar 41,5 liter per persoon sinds de jaren zestig), oprukkende internationale concurrentie en de grillen van klimaatverandering, vormt deze handelspolitieke onzekerheid de zoveelste slag in een welhaast perfecte storm.
Waarom de VS zo belangrijk zijn
Voor wijnboeren in Europa is de VS dé grootste exportmarkt. Een importheffing van 15%, gecombineerd met wisselkoersschommelingen, leidt mogelijk tot een totale prijsverhoging van bijna 30% en veroorzaakt direct een daling van de export met 10% (persbericht CEEV). Dit betekent minder omzet, minder investeringen en meer risico’s voor banen, vooral in landen als Frankrijk, Italië en Spanje.
Het Amerikaanse ’three-tier’ systeem vereist dat elke schakel in de keten — van importeur tot retailer — een marge toevoegt, waardoor importheffingen exponentieel doorwerken naar de consument. Daardoor komt een tarief van 15% aan de grens door gedwongen marges neer op meer dan 30% in de winkel of restaurant.
Gevolgen door de hele keten
De Amerikaanse horeca en wijnvakhandel krijgen daardoor te maken met hogere inkoopprijzen en mogelijk een beperkter aanbod Europese wijnen. Consumenten in de VS merken dat in hogere prijzen, vooral in restaurants en speciaalzaken.
Ondertussen kan bij uitblijven van een Amerikaanse uitzondering de Europese markt zelf overspoeld raken met onverkochte voorraden. Dit veroorzaakt tijdelijke prijsdalingen en scherpe concurrentie. Nederlandse consumenten kunnen hierdoor profiteren van tijdelijke lagere prijzen, maar het brengt ook risico’s mee zoals vermindering van diversiteit en druk op kleine(re) wijnboeren.
Politieke urgentie
In een recent persbericht noemt het Comité Européen des Entreprises Vins (CEEV) de zero-for-zero deal een kans om maandenlange onzekerheid in de wijnhandel te beëindigen. De Amerikaanse counterparts steunen de oproep om wijn snel op de nul-tarieflijst te plaatsen.
Politiek speelt het dossier hoog. EU-lidstaten verschillen soms van mening, en Brussel zoekt balans met Washington. De komende weken zijn cruciaal voor het definitieve resultaat en stabilisering van de trans-Atlantische wijnhandel.
Meer dan alleen handel
De wijnsector hoopt dat onderhandelaars wijn spoedig in de zero-for-zero deal opnemen. Zo beschermen ze een eeuwenoude handelsrelatie en gunstige economische keten. Tegelijk biedt het tijd om strategische oplossingen te onderzoeken, zoals mogelijke hervorming van het verouderde en vastgeroeste Amerikaanse distributiesysteem.
Voor Frankrijk staat er meer op het spel dan alleen handelscijfers. Het land staat voor een fundamentele keuze: meegaan in defensief protectionisme of de crisis aangrijpen als katalysator voor die fundamentele heruitvinding waar de sector zo dringend behoefte aan heeft.
De CEEV benadrukt dat samenwerking en snelle actie van EU en VS cruciaal zijn. De komende weken kunnen een einde maken aan onzekerheid en nieuwe kansen creëren. Het is belangrijk om de ontwikkelingen met realisme te volgen; zo blijven we alert zonder te snel teleurgesteld te raken. Dan kan de markt effectief reageren en zo bijdragen aan het herstel en de groei van de sector.
Stakeholder-overzicht
| Stakeholder | Voordelen zero-for-zero | Nadelen zonder deal | Markt |
| Wijnboeren (EU) | Groeiende export naar VS, stabiele of hogere inkomsten | Exportdaling, toename voorraden, prijsdruk binnen EU | EU (exportmarkt) |
| Importeurs/handel (EU en VS) | Lagere kosten, betere marges | Hogere importkosten, margeverlies, onzekerheid | Trans-Atlantisch |
| Horeca (VS) | Ruimer aanbod, lagere inkoopprijzen | Minder aanbod, prijsstijgingen, margedruk | VS (afzetmarkt) |
| Consumenten (VS) | Betaalbare, diverse wijnen | Hogere prijzen, minder keuze | VS (thuismarkt) |
| Consumenten (EU/NL) | Ruimere keuze, stabielere prijzen | Hogere prijzen, minder beschikbaarheid, beperkte keuze | EU (thuismarkt) |
Gerelateerde berichten
Bijgewerkt op 10 januari 2026