Kernpunten
- Terroir verwijst naar de invloed van de fysieke en biologische omgeving op wijn en omvat elementen zoals bodem en klimaat; en niet te vergeten: de wijnboer!
- De OIV definieerde ’terroir’ in 2010 en viert dit jaar haar 100-jarig bestaan.
- Het concept ’terroir’ verduidelijkt de relatie tussen geografische oorsprong en wijnkwaliteit.
- Natuurlijke factoren en vinificatiemethodes bepalen de kenmerken van wijnen uit specifieke terroirs.
- De discussie over terroir is subjectief; de wijnmaker blijft een cruciale factor in wijnproductie.
Het begrip terroir gaat verder dan alleen de officiële definitie. Zo heeft de fysieke omgeving grote invloed op de structuur en kwaliteit van de wijn, en brengt het in de praktijk ook economische afwegingen met zich mee.
Terroir is een concept – en dat al sinds 2010
De OIV – Organisation Internationale de la Vigne et du Vin – heeft op 25 juni 2010 in Tbilisi (Georgië) een resolutie aangenomen waarin de definitie van het vitiviniculturele begrip ‘Terroir’ is vastgelegd.
‘Het wijnbouwkundige begrip ‘terroir’ is een concept dat verwijst naar een gebied waarin collectieve kennis van de interacties tussen de identificeerbare fysieke en biologische omgeving en toegepaste wijnbouwpraktijken zich ontwikkelt, wat onderscheidende kenmerken oplevert voor de producten die uit dit gebied afkomstig zijn. ‘Terroir’ omvat specifieke bodem-, topografie-, klimaat-, landschapskenmerken en biodiversiteitskenmerken’, aldus de OIV.
Vitivinicultural “terroir” is a concept which refers to an area in which collective knowledge of the interactions between the identifiable physical and biological environment and applied vitivinicultural practices develops, providing distinctive characteristics for the products originating from this area.
“Terroir” includes specific soil, topography, climate, landscape characteristics and biodiversity features.
OIV – International Organisation of Vine and Wine
Omdat de OIV in 2024 haar 100-jarige bestaan vierde, herplaatste de internationale wijnorganisatie uit Dijon, Frankrijk, een resolutie waarmee zij wereldwijd een stempel heeft gedrukt op de geschiedenis van de resoluties op wijngebied.
Het concept ‘Terroir’, uitgelegd door Benjamin Bois (oud-voorzitter van de OIV-Wijnbouwcommissie 2015-2017)
‘De geografische oorsprong is nauw verbonden met de kwaliteit van wijnbouwproducten, en in het bijzonder van wijn. Dit verband tussen de plaats en de smaak van landbouwproducten, dat waarschijnlijk teruggaat tot de oudheid, werd geformaliseerd in het begrip ‘terroir’.
Een term van Franse oorsprong die in de 12de eeuw voor het eerst werd beschreven om een landbouwgebied aan te duiden, en vervolgens een bodem te benoemen die bijzondere eigenschappen aan wijn verleende. Terroir is in de 20ste eeuw een concept geworden. Daardoor maakte het de invloed van de locatie op de kwaliteit van het product voor een zeer groot publiek duidelijk.
De bodem, het klimaat, het terrein, maar ook de biologische omgeving van de wijnstok zijn dus allemaal natuurlijke factoren. Ze hebben een wisselwerking met de plant, waarvan de variëteiten of zelfs klonen druiven zullen produceren waarvan kenmerken onlosmakelijk verbonden zijn met deze verschillende terroirfactoren.
Wat wijn betreft, leiden de methoden van vinificatie en oudering, die soms zeer specifiek zijn voor een wijngebied, tot de ontwikkeling van een product waarvan de geur en smaak kenmerkend zijn voor de plaats waar de wijn wordt geproduceerd: een regio, een dorp of zelfs een enkel perceel.’
Dat terroir geen statisch gegeven is, blijkt wel uit veranderende wijnbouwwetgeving in gebieden zoals Mâcon. Nieuwe regels hebben directe invloed op hoe herkomst en productiemethoden wettelijk worden vastgelegd. Lees meer over hoe wijzigingen in de wetgeving de praktijk en de wijnconsument veranderen in Mâcon.
Terroir-re(s)(v)olutie?
De reden dat ik dit bericht geplaatst heb, is dat ik nog geregeld allerlei interpretaties en onjuiste formuleringen van het begrip terroir voorbij hoor en zie komen. Dat geeft helemaal niets, het is niet strafbaar en de terroir-resolutie is tenslotte ook maar een formulering. Het geeft wel een mooi beeld van de visie en inzichten van deskundigen op het gebied van wijn in een bepaald tijdsgewricht. En wat de samenstellers van de definitie trouwens vergeten zijn, is de wijnboer (m/v/x)! Volgens mij is dat de allerbelangrijkste factor bij het maken van wijn met terroir.
Ach, zolang we elkaar maar begrijpen, elkaar niet in de haren vliegen, en genieten van heerlijke wijn. Met of zonder terroir!
En voor wie het naadje van de kous wil weten: James E. Wilson schreef er in 1998 al een indrukwekkend boek over. Terroir: The Role of Geology, Climate, and Culture in the Making of French Wine. Op wat nieuwe inzichten na is het boek nog steeds actueel.
Alles over terroir lezen
- Terroir en wijnkwaliteit: Hoe de fysieke omgeving de kwaliteit en smaak van de wijn vormgeeft.
- Wat terroir kost in Spanje: De economische en praktische kant van terroir in de praktijk.
- Mâcon verandert de wijnconsument: Hoe moderne regels en wetgeving de invloed van herkomst herdefiniëren.
- Boekbespreking: Terroir door James E. Wilson: Het ultieme naslagwerk over geologie, klimaat en cultuur.
- Begrippen: Terroir: Onze uitgebreide begrippenlijst voor alle wijnterminologie.
Bijgewerkt op 28 september 2026