Een nieuwe studie van de Oregon State University toont aan dat een spraycoating voor druiven veelbelovend is in de strijd tegen de invloed van rook van bosbranden op wijn. Deze innovatie komt waarschijnlijk de komende jaren beschikbaar om druiven te beschermen tegen de schadelijke effecten van rook. Elizabeth Tomasino, universitair hoofddocent oenologie aan de Oregon State, benadrukt het potentieel van deze coating. Het helpt de wijnindustrie met de toenemende problematiek van bosbranden, wereldwijd.
Pinot Noir
Het voor het onderzoek gebruikte druivenras is Pinot Noir. Logisch, want met een aanplant van 60% in de staat Oregon is het de meest voorkomende druif. Dat de druif het in de westelijke staat zo goed doet, komt door het relatief koele klimaat. Willamette Valley, waar de Pinot Noir het meeste voorkomt, is omgeven door hoge bergketens in het oosten (Cascade Range), het westen (Oregon Coast Range) en het zuiden (Calapooya Mountains) van de vallei. Nog een reden om de Pinot Noir te gebruiken is de dunne schil van dit beroemde ras. Rook heeft daardoor eerder ‘grip’ op het sap.
De urgentie van deze ontwikkeling werd duidelijk na de bosbranden in september 2020, die een significante impact hadden op de kwaliteit van druiven in Oregon, Washington, Californië en Brits-Columbia. De gevolgen waren meer dan $ 3 miljard aan verliezen voor de wijnindustrie. De onderzoekers, geleid door Yanyun Zhao, richtten zich op drie vluchtige fenolen die bijdragen aan de rooksmaak in druiven. Ze ontwikkelden een coating op basis van cellulose-nanovezels met chitosan en β-cyclodextrine, die de opname van schadelijke rookverbindingen door de druiven kan blokkeren of vangen, afhankelijk van de formulering.
Blokkeren versus vangen
Het onderscheid tussen blokkeren en vangen is cruciaal. Blokkeren voorkomt dat de druiven de fenolverbindingen opnemen zonder dat de coating voor de wijnbereiding moet worden verwijderd. Vangen betekent dat de coating de verbindingen absorbeert en dus voor de wijnbereiding moet worden afgewassen. Het uiteindelijke doel is een coating te ontwikkelen die kan blijven zitten; wat tijd, geld en water bespaart.
De ontwikkeling van de coatings is een uitdaging vanwege de verschillende chemische structuren van de fenolen. Desondanks hebben twee jaar van toepassingsstudies in de wijngaard aangetoond dat de coatings de groei en kwaliteit van de druiven niet beïnvloeden. Momenteel vindt een kwaliteitsanalyse plaats van wijn die is geproduceerd van druiven die met de coating zijn behandeld.
Als deze spraycoating commercieel beschikbaar komt, kan het een belangrijke doorbraak betekenen in de zoektocht naar effectieve methoden om druiven te beschermen tegen de gevolgen van rook. Dit onderzoek biedt een sprankje hoop voor de wijnindustrie, die steeds vaker te maken krijgt met de uitdagingen van klimaatverandering en natuurbranden.
Update: het vervolgonderzoek uit 2025
Onderzoekers uit dezelfde onderzoeksgroep aan Oregon State testten in 2025 nieuwe coatingformules, gepubliceerd in Journal of Food Science. Deze keer ging het om de timing van het aanbrengen van de coating.
De onderzoekers meten hun resultaten aan de hand van rookmerkers: vluchtige fenolen zoals guaiacol en syringol, die ontstaan bij houtverbranding en via de druivenschil het sap intrekken. Hoe hoger de concentratie van deze merkers, hoe groter de kans op merkbare rooksmaak in de wijn.
Die concentraties zijn extreem laag en worden daarom uitgedrukt in ppb, delen per miljard. Ter vergelijking: 1 ppm, een eenheid die de meeste wijndrinkers kennen van bijvoorbeeld zwaveldioxide, is duizend keer groter dan 1 ppb. Guaiacol is al waarneembaar in wijn vanaf enkele ppb. Op dat schaalniveau is een verschil van ‘een paar ppb’ dus wel degelijk relevant.
De uitkomst van het vervolgonderzoek is gemengder dan gehoopt. Bij tafeldruiven namen sommige coatings juist méér rookverbindingen op in plaats van minder. Dat is het tegenovergestelde van het beoogde effect.
Bij Pinot Noir in het veld daalden twee rookmerkers wel, met een paar ppb, bij blootstelling vroeg in het groeiseizoen. Dichter bij de oogst viel het effect terug tot een kleinere en minder consistente daling.
De onderzoekers noemen natuurlijke variatie in rookblootstelling en druivenrespons als hoofdoorzaak. Hun conclusie: de coating werkt in delen van de tests, maar is nog niet betrouwbaar genoeg voor grootschalige toepassing in de wijngaard.
Bronnen
Eerste onderzoek (2023, gepubliceerd als nieuws in januari 2024)
Tran et al. ‘Evaluation of Functional Spray Coatings for Mitigating the Uptake of Volatile Phenols by Pinot Noir Wine Grapes via Blocking, Absorption, and/or Adsorption.’ Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2023, 71(50), 20222-20230. DOI: https://doi.org/10.1021/acs.jafc.3c05621
Tweede onderzoek (2025, het vervolg met de nuancering)
Caballero et al. ‘Preharvest Cellulose-Chitosan Spray for Mitigating Smoke Impact in Wine Grapes: Enhanced Blocking m-Cresol, Validation in Model Table Grapes, and Vineyard Field Evaluation.’ Journal of Food Science, 2025. DOI: https://doi.org/10.1111/1750-3841.70515
Phys.org Spray coating for grapes shows promise in battle between wildfire smoke and wine
Veelgestelde vragen
Wat is rooksmaak in wijn?
Rooksmaak, ook wel smoke taint genoemd, ontstaat wanneer druiven tijdens bosbranden vluchtige fenolen uit de rook opnemen. Deze verbindingen komen tijdens de vinificatie vrij en geven de wijn een askerige, rokerige smaak.
Wat zijn rookmerkers en wat is ppb?
Rookmerkers zijn de specifieke fenolen, zoals guaiacol en syringol, die onderzoekers meten om rookschade vast te stellen. Ppb staat voor delen per miljard, duizend keer kleiner dan de bekendere eenheid ppm. Op dat schaalniveau tellen ook kleine verschillen mee.
Is de coating tegen rooksmaak al beschikbaar voor wijnboeren?
Nee. Onderzoekers noemen de resultaten uit 2025 nog niet betrouwbaar genoeg voor grootschalige toepassing in de wijngaard.
Kan een coating rooksmaak ook verergeren?
Bij tafeldruiven namen sommige coatingformules juist meer rookverbindingen op in plaats van minder. Dat effect beschouwen onderzoekers als ongewenst.
Gerelateerde berichten
- Bordeauxwijnen: in de brand, uit de brand
- Koolstofzak beschermt druiven tegen rook
- Rooksmaak in wijn: de route van bosbrand naar druif
- Welke wijn past bij gerookte paling?
Bijgewerkt op 3 augustus 2026