Rooksmaak in wijn ontstaat wanneer rookdeeltjes zich hechten aan druivenschillen en tijdens de vergisting overgaan in de wijn. In 2022 joeg die dreiging heel Bordeaux de stuipen op het lijf. Vier jaar later herhaalt het scenario zich vrijwel letterlijk. Eind juli 2026 woeden opnieuw grote bosbranden rond de stad, en opnieuw klinkt de vraag die in 2022 ook al klonk: gaat deze oogst naar de knoppen?
2022: paniek zonder gevolgen
De bosbranden van juli en augustus 2022 woedden vooral rond Landiras, La Teste-de-Buch en Hostens, dicht bij de appellaties Graves en Sauternes. Nederlandse media berichtten destijds over verontruste wijnboeren. Wijnprofessor Pierre-Louis Teissedre waarschuwde voor rokerige bijsmaken in de aankomende oogst. De praktijk viel mee. Dominique Guignard, voorzitter van de AOC Graves, meldde weinig zorgen: de rookblootstelling bleef lokaal en beperkt. Het Franse wijncomité CIVB testte de druiven en vond geen wijdverspreide rooksmaak.
Sterker nog: 2022 groeide uit tot een van de best beoordeelde Bordeaux-jaargangen van de laatste jaren. Die uitkomst is de kern van dit verhaal. Een bosbrand in de buurt van een wijngaard leidt zelden automatisch tot rooksmaak in het glas.
2026: hetzelfde decor, andere schaal
De branden van deze zomer zijn groter. Meer dan 42.000 hectare ging in vlammen op en ongeveer 20.000 mensen werden geëvacueerd, en president Macron noemde het, bij de kazerne d’Ornano in Bordeaux, ‘de zwaarste vuursituatie sinds de Tweede Wereldoorlog’.
Toch is de directe dreiging voor de wijnbouw op dit moment beperkt. Eind juli zijn de druiven nog onvoldoende rijp om veel rook op te nemen, al is die marge dit jaar kleiner dan normaal.
De aanhoudende hitte versnelt de rijping fors. In de Languedoc-Roussillon startte de oogst al op 16 juli, de vroegste ooit gemeten. Witte druiven in Bordeaux worden dit jaar al vanaf half augustus geplukt en rode rassen mogelijk vanaf eind augustus, weken eerder dan het gebruikelijke schema van september tot oktober.
Sommige wijnstokken liggen daarentegen stil door hitte- en droogtestress, waardoor de rijping juist vertraagt. Het venster voor rooksmaak ligt dit jaar dus dichterbij dan de traditionele kalender doet vermoeden.
De echte schade dreigt op een andere manier. Wine-Searcher noemt het effect treffend: perceptie. Kopers en handelaren die over twee of drie jaar een fles 2026 overwegen aan te schaffen, kennen geen kaart met branden van de regio in 2026. Het etiket ‘brandjaargang’ kleeft dan aan de hele oogst, ook aan châteaux die geen snufje rook hebben gezien. De feitelijke kwaliteit van de druif speelt in die beeldvorming dan nog nauwelijks een rol.
Wat de wetenschap sinds 2022 heeft geleerd
Onderzoekers stonden intussen niet stil. Professor Kerry Wilkinson van de Universiteit van Adelaide bouwde voort op haar werk met zakken van actieve koolstofvezel (ACF), die tot 98 procent van de rookstoffen blokkeren. Het onderzoek verschuift nu van losse zakken per druiventros naar netten die een hele wijngaard kunnen bedekken, met genoeg lichtdoorlatendheid voor de groei van het blad.
Ook Oregon State University boekte vooruitgang met een spuitbare coating op basis van cellulose-nanovezels, chitosan en bèta-cyclodextrine. De eerste resultaten uit 2024 waren veelbelovend. Een vervolgstudie uit 2025 zette daar een kanttekening bij: sommige coatingmengsels bleken bij tafeldruiven juist meer rookstoffen naar binnen te trekken in plaats van ze te blokkeren. Precies het tegenovergestelde effect.
Parallel daaraan zochten Australische onderzoekers naar goedkopere alternatieven voor ACF-doek, zoals polyester en polypropyleen, omdat het originele materiaal te broos is voor grootschalig gebruik.
En in november 2024 bogen meer dan vijftig Amerikaanse onderzoekers zich tijdens een workshop van USDA-ARS over een fundamentele vraag: hoeveel rook is eigenlijk te veel? Het resultaat verscheen in augustus 2025 als het rapport ‘Following the Smoke Signals: Elucidating the Future of U.S. Smoke Exposure Research’, 27 pagina’s lang. Een sluitend antwoord staat er nog niet in.
In de kelder blijft correctie mogelijk
Heb je toch met besmette druiven te maken, dan is bijsturen altijd mogelijk. Het advies van onderzoeksinstituten zoals het Australian Wine Research Institute en de Washington State Wine Commission is consistent: zachter persen, kortere inweektijd en filtering via omgekeerde osmose beperken de overdracht van rookstoffen naar de wijn. Actieve koolstof filtert rooksmaken alsnog uit het eindproduct. Elke ingreep kost echter ook aroma.
Soms is de druif niet meer als wijn te redden. Dan biedt destillaat nog een uitweg. Oenoloog en Master of Wine Nicolas Quillé zag zijn Napa-oogst van 2020 verloren gaan aan rookschade en verwerkte de druiven samen met distilleerderij Hangar 1 tot de wodka ‘Smoke Point‘. De opbrengst ging naar de California Fire Foundation.
De les van twee jaargangen
Bordeaux beleeft in 2026 een herhaling van 2022, maar dan op grotere schaal. De wetenschappelijke kennis over rooksmaak is sindsdien gegroeid, van koolstofzakken tot spuitbare coatings, zonder dat er een waterdichte oplossing ligt. Wat wel vaststaat: rook bij de wijngaard en rooksmaak in het glas zijn twee verschillende dingen. De echte onzekerheid zit in het imago dat een jaargang jarenlang met zich meedraagt, veel meer dan in het laboratorium.
Gerelateerde onderwerpen
- Koolstofzak beschermt druiven tegen rook
- Coating op druiven tegen rook redt wijn
- Welke wijn past bij gerookte paling?
- Rooksmaak in wijn: de route van bosbrand naar druif
Bijgewerkt op 2 augustus 2026