In de jubileumbox van Grapedistrict, samengesteld door wijninkoper Laurence Reintjens, zat een wijn die ik er meteen uithaalde. Niet vanwege het label, maar vanwege de herkomst: een uithoek van Slovenië waar vrijwel niemand wijn vandaan haalt.
In 2007 stond wijnmaker Uroš Valcl op het punt het dorp Mačkovci meteen weer te verlaten. Hij was er geweest op uitnodiging van Stanko Polanič, een maatschappelijk betrokken Sloveense ondernemer die zijn geld verdiende in de bouw en dat investeerde in de wijnbouw in zijn eigen regio. Valcl had een vaste baan in Oostenrijk en zag aanvankelijk weinig reden om te blijven. Tot hij bij een afgraving de bodem zag: basalt, kalksteen en marmer op een oppervlak van slechts een paar hectare. Hij bleef.
Een regio die zichzelf vergat
Goričko, een klein subgebied van het Sloveense Prekmurje vlak bij de Oostenrijkse en Hongaarse grens, heeft wijnbouw van vóór de Romeinse tijd. Onder het Habsburgse bewind legde de adellijke Szapáry-familie hier wijngaarden aan op plekken die zij als bijzonder herkenden. Ze wisten toen vermoedelijk al dat de bodem klopte, maar het waarom konden ze nog niet goed uitleggen.
Na de Tweede Wereldoorlog kregen coöperaties en volume de overhand. Joegoslavië ging voor de massa produceren, en de wijngaarden werden aangeplant met rassen zoals Chardonnay en Sauvignon Blanc. De stokken die er nu nog staan, gemiddeld 46 jaar oud, zijn een rechtstreekse erfenis uit die periode.
Mačkovci is een dorp in Goričko waar de oude aanplant deels bewaard bleef: Blaufränkisch, Silvaner en Welschriesling. Maar ook hier produceerde men gewoon mee met de rest.
De man die er iets van wilde maken
Polanič kende de historische reputatie van de regio en geloofde dat er meer in zat dan coöperatiewijn. Hij benaderde Valcl die op dat moment wijnmaker was bij Uwe Schiefer, in het zuidelijke Burgenland. Weingut Schiefer uit Welgersdorf is een van de toonaangevende namen in Oostenrijk voor Blaufränkisch. Dat Valcl bij hem werkte, zegt wel iets over zijn niveau. De bodem deed de rest. Valcl en Polanič richtten samen het wijnhuis Marof op in Mačkovci en herstelden de oude wijngaarden.
Stanko Polanič is in 2023 overleden. Zijn zonen steunen het project, maar de dagelijkse leiding en de vinificatiekeuzes liggen volledig bij Valcl.
Wat basalt, kalksteen en marmer doen
Basalt is vulkanisch gesteente en houdt warmte vast. Het wordt vaak in verband gebracht met frisse, mineralige en geconcentreerde wijnen, iets wat je op zand of rijke leem minder snel ziet. Kalksteen hangt samen met spanning in de wijn: hoge, levendige zuren en een strakke structuur die witte wijnen lang fris kan houden. Marmer is kalksteen die onder hitte en druk is omgevormd tot een harder, dichter gesteente. Verwant, maar met ander gedrag in de bodem.
Bij die afgraving zag Valcl al deze lagen op een oppervlak van een paar hectare. Zo’n concentratie is zeldzaam.
Drie amfitheaters, twee percelen, één cuvée
Valcl werkt vanuit drie natuurlijke amfitheaters, elk met een iets andere bodemsamenstelling. Hij plant bewust per locatie aan: de Sauvignon Blanc staat in Bodinšci, de Chardonnay in Kramarovci. Die percelen liggen verspreid, worden apart gevinifieerd en daarna geassembleerd. De cuvée is dus een assemblage. Aan die blend voegt hij een kleine tien procent Pinot Grigio toe met lichte schilweking. Het staat weliswaar klein op het etiket, maar het doet vooral iets tastbaars: het geeft de wijn body en een bijna proefbare structuur.
Chardonnay levert rijpheid en gewicht. Sauvignon Blanc geeft aromatische scherpte en kruidige frisheid. Welschriesling, een Midden-Europese druif zonder verwantschap met de Duitse of Alsace-Riesling, houdt alles strak. De twee delen trouwens alleen een naam, verder niets. De Pinot Grigio verbindt.
Beide hoofdcomponenten rijpen op hout. Het resultaat is een gastronomische witte wijn voor de dinertafel: gebakken vis, romige sauzen, gegrild wit vlees. Een pasteitje met kipragout past er ook prima bij.
De Marof 20th Anniversary Cuvée is eenmalig. Valcl maakte hem specifiek voor het jubileum van Grapedistrict, stemde de blend af via samples en proefnotities heen en weer, en gaf daarbij korting op een wijn met hoge houtkosten. Dat zegt voldoende over zijn enthousiasme voor het idee.
Twintig jaar Grapedistrict, één jubileumbox
Reintjens, die de jubileumboxwijnen selecteerde, heeft een achtergrond als sommelier en zijn fascinatie voor geologie en geschiedenis stuurt zijn selecties. Slovenië stond al op zijn radar via wijnhuis Verus in Štajerska. En Marof ontdekte hij via een artikel over de Sloveense wijncultuur, met de regio Goričko als vermelding in de kantlijn.
De samples die daarna binnenkwamen, bliezen het team omver. ‘We hadden niet verwacht dat ons hele team er zó enthousiast over zou worden’, vertelt Reintjens. Dat interne enthousiasme bleek de beste verkoopindicator.
De Anniversary Cuvée is de meest premium witte wijn in de jubileumbox. Daarnaast zit er een Petit Chablis van de oudste wijngaarden in de Bourgogne in, een Grüner Veltliner uit een single vineyard met oude aanplant, een witte blend uit Baden van zeven druivenrassen, een rode Chianti en een krachtige Douro-blend.
Een regio die zijn moment afwacht
Goričko blijft internationaal onderbelicht. Valcl werkt samen met Vino Gros en bubbelsproducent Istenich om de regio profiel te geven. De echte beweging komt van producenten die de coöperatie vaarwel zeggen en inzetten op kwaliteit. Daarvoor is kapitaal nodig, en vooral durf.
Die combinatie zag Polanič in 2007 al. Valcl bewijst sindsdien dat hij gelijk had.
© Pomurec.com
Gerelateerde onderwerpen
- Grenache zonder Spanje, Carménère zonder Chili
- Château-Grillet: één druif, één domein, één appellatie
- Van Wine Paris naar Roemenië: hoe een klein kastje een verrassend wijnverhaal vertelde
- De wijngaard die in de lucht hangt
- Waarom ik oude wijnstokken wél serieus neem, maar niet blindelings geloof
Bijgewerkt op 5 oktober 2026