Oorsprong, naam en DNA
De internationaal bekendste naam is een andere dan die in de Franse rassencatalogus. Daar staat dit druivenras als Cot N, en ook het VIVC voert het onder Cot (nummer 2889). In Frankrijk is Malbec voor plantmateriaal een officieel synoniem; in Italië heet het ras Malbech, in Oostenrijk Malbek (Pl@ntGrape). Argentinië heeft het synoniem Malbec wereldberoemd gemaakt. Daarom staat deze kaart onder Malbec, met Cot als catalogusnaam.
Genetisch is de herkomst helder. Boursiquot et al. (2009) identificeerden Cot als een natuurlijke kruising van Magdeleine Noire des Charentes en Prunelard; Lacombe et al. (2013) bevestigden dat in een breder ouderschapsonderzoek. Magdeleine Noire des Charentes is bovendien de moeder van Merlot. Malbec en Merlot delen dus één ouder. Cot is op zijn beurt ouder van Jurançon Noir en kruisingspartner van onder meer Caladoc.
De synoniemen zetten je gemakkelijk op het verkeerde been. Auxerrois is in Cahors een gangbare naam voor Cot, maar het ras is geen kleurmutatie van de witte Auxerrois uit de Alsace. Ook Abouriou, ooit verkocht als ‘Malbec Argenté’, is een ander ras. Pl@ntGrape houdt de oorsprong bewust breed: Zuidwest-Frankrijk. Cahors en de Quercy liggen voor de hand, toch blijft de precieze geboorteplaats volgens historisch onderzoek open.
Naar Argentinië kwam het ras in de jaren 1850. De Franse agronoom Michel Aimé Pouget nam Franse druivenrassen mee voor de Quinta Normal, de landbouwschool van Mendoza. De datum 17 april 1853, de basis van Malbec World Day, verwijst naar het voorstel voor die instelling. Een gedocumenteerde plantdatum is het dus niet. Het plantmateriaal kwam wel vóór de phylloxera, die in Europa veel oude aanplant wegvaagde.
Ampelografie
Je herkent Malbec het best aan de scheuttop: die heeft volgens Pl@ntGrape een dichte, liggende beharing. De jonge bladeren zijn groen met bronskleurige vlekken. Het volwassen blad is gaaf of drielobbig, met een open U- of V-vormige bladsteelinsnijding en smalle, lange tanden met rechte zijden. Bovendien rolt het blad iets om en golft het rond de bladsteel. De onderzijde is weinig tot matig behaard. In de herfst kleurt het blad deels rood.
De trossen zijn middelgroot en breed kegelvormig, los tot licht compact (UC Davis). De ronde, middelgrote bessen zijn blauwzwart. Malbec groeit krachtig, met grote bladeren en opvallend sterke zijscheuten. Daardoor ontstaat snel een dichte loofwand rond de trossen. Die groeikracht raakt de kern van het ras: bij een krachtige stok of koel weer tijdens de bloei zetten de bloemen slecht vrucht. Rijpe bessen vallen bovendien soms van de tros (Pl@ntGrape).
Fenologie
Malbec loopt volgens Pl@ntGrape ongeveer vier dagen na Chasselas uit en rijpt in het tweede tijdvak, circa tweeënhalve week na Chasselas. Die waarnemingen komen uit de collectie van het Domaine de Vassal. Daarmee rijpt Malbec ongeveer gelijk met of iets eerder dan Cabernet Franc. UC Davis classificeert het ras in Californië echter als laat-middenseizoensras.
Niet alle bronnen leggen de knopuitloop op dezelfde plek. Een vergelijking van 69 rassen over de seizoenen 2022 en 2023 (IVES Technical Reviews) plaatst Cot juist relatief laat bij de knopuitloop, maar relatief vroeg bij de véraison. De auteurs waarschuwen zelf voor extrapolatie naar andere groeiomstandigheden. Daarom staat de knopuitloop op gemiddeld, als compromis tussen beide bronnen. Voor de bloei bestaan wel waarnemingen, maar geen algemene indeling van vroeg tot laat; dat veld staat dus op ‘Geen data beschikbaar’.
Binnen het ras zit opvallend veel speling. Van Houten et al. (2020) onderzochten vruchtdragende stekken van 21 Malbec-klonen uit een Argentijnse collectie. Onder die proefomstandigheden verschilde de periode tussen bloei en véraison ruim zestien dagen tussen de vroegste en de laatste kloon. Dat wijst op kansen om klonale variatie in te zetten bij klimaatadaptatie. Een even grote verschuiving van de oogstdatum in de wijngaard is daarmee nog niet aangetoond.
Klimaat en terroir
Malbec heeft warmte en licht nodig. Bij onvoldoende rijpheid geeft het ras volgens Pl@ntGrape grasachtige, plantaardige aroma’s, hardheid en bitterheid. Het zwaartepunt ligt daarom in landklimaten met droge, zonnige zomers, zoals in Mendoza. Cahors heeft een gematigder klimaat, met een oceanische invloed die landinwaarts afzwakt.
Meer warmte betekent echter niet automatisch meer kleur. De Rosas et al. (2022) verhoogden in een wijngaard in Mendoza de gemiddelde dagtemperatuur rond de trossen met 1,5 tot 2,0 °C. Bij Malbec lag de totale anthocyaanconcentratie in de schillen bij véraison significant lager. Tijdens de verdere rijping trok dat verschil weer bij: bij de oogst was de concentratie niet significant lager. Hitte verandert dus vooral het verloop en de samenstelling van de kleurstofopbouw.
Ook licht speelt mee. Berli et al. (2008) onderzochten Malbec op 500, 1.000 en 1.500 meter, telkens met volle en met gefilterde UV-B-straling. Op 1.500 meter bevatten de schillen bij volle UV-B meer polyfenolen, anthocyanen en resveratrol dan bij gefilterde UV-B. De proef onderstreept het belang van UV-B voor de schilsamenstelling. Hoogte op zichzelf is daarmee geen kwaliteitsmaatstaf.
Malbec past zich volgens UC Davis aan uiteenlopende bodems aan. Op groeikrachtige standplaatsen draait het om het evenwicht tussen loofgroei en vruchtzetting. Pl@ntGrape adviseert daarom een hoge plantdichtheid en zwakke onderstammen. UC Davis raadt krachtige onderstammen zoals 1103P af, omdat ze de coulure versterken. In Cahors staat het ras op de terrassen langs de Lot en op de kalkplateaus van de causse. In Mendoza gaat het vooral om stenige, alluviale bodems.
Gevoeligheid voor ziektes & stress
| Stressfactor | Gevoeligheid | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Coulure (slechte vruchtzetting) | Hoog, kloonafhankelijk | Het klassieke zwakke punt, vooral bij hoge groeikracht of koel weer tijdens de bloei (UC Davis). De zetting verschilt sterk per kloon (Calderón et al. 2025). Klonale selectie heeft het probleem sterk verminderd (Pl@ntGrape). |
| Echte meeldauw (oïdium) | Matig | UC Davis noemt het ras matig gevoelig. Pl@ntGrape ziet geen bijzondere gevoeligheid voor schimmelziekten. |
| Valse meeldauw | Onduidelijk | De bronnen zijn niet eenduidig: Pl@ntGrape meldt geen bijzondere gevoeligheid, het lexicon van Wein-Plus noemt het ras wel vatbaar. Rasvergelijkend onderzoek ontbreekt, dus een algemene klasse is niet te geven. |
| Botrytis | Risico bij dichte loofwand | Een eenduidige rasscore ontbreekt. UC Davis koppelt het risico aan de dichte bladmassa rond de trossen; ontbladeren en zijscheuten verwijderen helpen. |
| Excoriose (Phomopsis) | Mogelijk verhoogd | Pl@ntGrape noemt excoriose als enige mogelijke uitzondering op de algemene weerbaarheid tegen schimmelziekten. |
| Bladsprinkhanen | Verhoogd | Gevoelig volgens Pl@ntGrape; de krachtige groei kan ze volgens UC Davis aantrekken. |
| Vorstgevoeligheid | Verhoogd bij jonge aanplant | Pl@ntGrape noemt jonge stokken tamelijk gevoelig voor wintervorst. Bij voorjaarsvorst hangt de schade mede af van knopuitloop en ligging. Scheuten uit secundaire knoppen geven daarna weinig vrucht, wat het herstel beperkt. |
| Hitte (kleurvorming) | Effect aangetoond, niet gekwantificeerd | Bij 1,5 tot 2,0 °C opwarming lag de anthocyaanconcentratie bij véraison lager, bij de oogst niet meer significant (de Rosas et al. 2022). |
| Droogtestress | Geen data | Niet te verifiëren in de beschikbare literatuur. Onderzoek naar gecontroleerd watertekort beschrijft de reactie van het ras, geen aangeboren droogtetolerantie. |
| Zonnebrand | Geen data | Niet te verifiëren in de beschikbare literatuur. |
| Chlorose / kalkstress | Geen data | Niet te verifiëren in de beschikbare literatuur. |
Snoeimethoden & training
Snoeiwijze
Een vaste snoeiwijze bestaat voor Malbec niet. In Californië wordt het ras meestal als cordon gevormd en kort op duimen gesnoeid (UC Davis). Klonen met een lage opbrengst profiteren juist van langsnoei, zoals Guyot, omdat je zo meer trossen per stok krijgt. Het doel blijft hetzelfde: de groeikracht per stok beheersen, want een te krachtige stok zet slechter vrucht.
Loofwandbeheer
Door de rechtopgaande groei past Malbec goed in een verticale leiding (VSP), vooral op percelen met lage tot gemiddelde groeikracht. De sterke zijscheuten maken de loofwand rond de trossen echter snel te dicht. UC Davis adviseert daarom ontbladeren en het verwijderen van zijscheuten, voor betere druiven en minder botrytis. Op zeer krachtige percelen verdeelt een gesplitste loofwand, zoals een Lyra, de groei over meer blad en vrucht.
Opbrengstbeheersing
Bij Malbec is de vruchtzetting een bepalende factor voor de opbrengst. Slecht gezette wijngaarden halen in Californië soms maar een tot drie ton per acre; bij een goede zetting is de productie gemiddeld tot hoog (UC Davis). Late snoei als klimaatmaatregel heeft bovendien een prijs. In Mendoza vertraagde snoei na de knopuitloop de fenologie tot aan de véraison, maar in deze proef schoof de oogstdatum niet op. Snoei bij twee à drie bladeren kostte 17 procent opbrengst, bij acht bladeren 60 procent (Bustos Morgani et al. 2022).
Klonen: één naam, twee lijnen
Malbec is genetisch geen uniform plantmateriaal. Calderón et al. (2021) analyseerden 214 Malbec-accessies en vonden in die collectie veertien genotypen, verdeeld over twee duidelijk gescheiden klonale lijnen. De ene sluit aan bij Europees materiaal, de andere bij materiaal dat al lang in Argentinië wordt vermeerderd. Verschillen tussen Malbec uit Cahors en Mendoza kunnen dus ook met plantmateriaal samenhangen. Hoe groot die bijdrage aan de wijnstijl is, bepaalt deze studie niet.
Ook de vruchtzetting blijkt kloongebonden. Calderón et al. (2025) volgden 25 klonen over twee seizoenen. De gemiddelde zetting liep in 2021/22 uiteen van 13,1 tot 65,8 procent en in 2022/23 van 9,8 tot 50,1 procent. Bovendien keerden de verschillen over de jaren terug. De gevoeligheid voor slechte vruchtzetting verschilt dus sterk per kloon; een algemene rasscore verbergt die variatie.
Frankrijk heeft negentien erkende Cot-klonen. In de Lot staan twee conservatoria met samen zo’n 220 klonen, aangelegd in 1993 en 2003; de Gironde kreeg in 2011 en 2012 een collectie van circa dertig. Opvallend is kloon 1288: die komt uit Argentinië, geselecteerd door Pépinières Mercier en het IFV, en werd in 2018 erkend. Pl@ntGrape beschrijft hem met een hoge concentratie anthocyanen en tannine. Zo keert Argentijnse Malbec terug naar zijn vaderland.
Veelgebruikte vinificatietechnieken
Malbec levert van nature veel kleur en een stevige tannine. De maceratie is daarom de belangrijkste stijlknop. Een korte, zachte extractie geeft sappige, fruitgedreven wijnen. Lange schilweking en houtrijping zijn daarentegen middelen voor een compactere, bewaarbare stijl. Volgens Pl@ntGrape geeft het ras ook goede rosé. Malolactische omzetting is bij rode Malbec standaard.
Malbec is zowel solist als blendpartner. In Argentinië domineert de cépagewijn, terwijl het ras in de Bordeaux en Californië vooral een kleine rol speelt naast Cabernet Sauvignon en Merlot. Bij rijping op nieuw hout komen vanille, toast en cacao erbij. Een zware dosering dekt de florale toon van het ras echter gemakkelijk af.
Typische wijnstijl
De onderstaande waarden beschrijven het gebruikelijke potentieel van het druivenras. Het eindresultaat in het glas wordt mede bepaald door klimaat, opbrengst, oogstmoment en vinificatie.
| Parameter | Waarde / bandbreedte |
|---|---|
| Alcohol | 13 tot 15% ABV |
| Zuren | Medium |
| Tannine | Medium tot hoog |
| Body | Medium tot vol |
| Kleur | Diep paarsrood tot bijna zwart, violette rand bij jonge wijn |
| Ouderingspotentieel | Indicatief, vanaf het oogstjaar: 3–6 jaar; geconcentreerde topwijnen 10–20 jaar |
Belangrijkste productiegebieden en stijlen
Argentinië heeft verreweg de grootste aanplant van Malbec. Frankrijk volgt op afstand: Pl@ntGrape noteert 7.625 hectare Cot in 2018. Het Franse areaal kende een diep dal, van 10.752 hectare in 1958 naar 4.801 hectare in 1979. Daarna herstelde het gestaag.
Argentinië
Eind 2025 stond er volgens het INV 46.890 hectare Malbec in Argentinië: 23,9 procent van alle wijngaarden en 42,6 procent van de blauwe wijndruiven. Mendoza heeft daarvan 39.771 hectare, gevolgd door San Juan (2.731) en Salta (1.773). Binnen Mendoza liggen de grootste aanplanten in Luján de Cuyo, San Carlos, Tunuyán en Tupungato. Na tien jaar groei kromp het areaal in 2025 licht, met 174 hectare.
De geschiedenis is grilliger dan het succesverhaal doet vermoeden. In 1962 stond er 58.577 hectare Malbec. Daarna maakte het ras massaal plaats voor productievere rassen voor tafelwijn, tot er in 1995 nog maar 9.746 hectare over was. Stilistisch geeft Luján de Cuyo, het historische hart, rijpe en ronde wijnen. In de Valle de Uco, tussen ongeveer 900 en 1.500 meter, worden ze frisser en floraler.
Cahors, Frankrijk
Cahors is het historische hart van de Cot. De AOC dateert van 1971 en maakt uitsluitend rode wijn, voor minimaal 70 procent van Cot, aangevuld met Merlot en Tannat. In 2020 telde de AOC volgens Vin de Cahors 3.323 hectare beplante wijngaard. De wijngaarden liggen op de terrassen langs de Lot en op de kalkplateaus van de causse. Klassieke Cahors is donker, tanninerijk en gemaakt om te bewaren.
Loire, Frankrijk
In de Loire heet het ras Côt. Het kwam uit het zuidwesten naar de Touraine en werd daar rond 1800 populair, ook voor massawijn. Het zwaartepunt ligt tegenwoordig in de vallei van de Cher. Côt gaat daar vaak de blend in met Cabernet Franc of Gamay, en staat ook zelfstandig op het etiket. Het koelere klimaat geeft lichtere, frissere en kruidiger wijnen dan in Cahors.
De Bordeaux, Frankrijk
In de Bordeaux is Malbec een toegestaan, maar klein blendras (UC Davis). In de Libournais heette het van oudsher Pressac of Noir de Pressac. Naast Merlot en de Cabernets speelt het ras daar hooguit een ondersteunende rol.
Overige landen
Buiten Frankrijk en Argentinië staat Malbec onder meer in Chili, Californië, Australië, Nieuw-Zeeland en Italië, waar het ras officieel Malbech heet. Californië kreeg het al in 1858, toen Charles Lefranc het naar de Santa Clara Valley bracht. Na de phylloxera verdween het daar grotendeels. Pas de belangstelling voor blends met Cabernet Sauvignon en Merlot bracht het terug (UC Davis).
Vergelijking bij blindproeven
| Kenmerk | Malbec | Merlot | Tannat | Syrah |
|---|---|---|---|---|
| Fruit | Pruim, braam, zwarte kers, bosbes | Pruim, kers, zwart fruit | Braam, zwarte bes, pruim | Braam, zwarte bes, bosbes |
| Overige aroma’s | Viooltjes, cacao; groen bij onvoldoende rijpheid | Kruiden, chocolade | Drop, specerijen, leer | Zwarte peper, olijf, rookvlees |
| Zuur | Medium | Medium | Medium tot hoog | Medium tot hoog |
| Tannine | Medium tot hoog | Medium | Hoog tot zeer hoog | Medium tot hoog |
| Body | Medium tot vol | Medium tot vol | Vol | Medium tot vol |
| Rijping | Middenseizoen | Vroeg tot gemiddeld | Laat | Middenseizoen |
Bronnen
- Berli, F.J. et al. (2008). Phenolic composition in grape (Vitis vinifera L. cv. Malbec) ripened with different solar UV-B radiation levels by capillary zone electrophoresis. Journal of Agricultural and Food Chemistry 56(9), 2892–2898.
- Boursiquot, J.-M. et al. (2009). Parentage of Merlot and related winegrape cultivars of southwestern France: discovery of the missing link. Australian Journal of Grape and Wine Research 15(2).
- Bustos Morgani, M. et al. (2022). Pruning after budburst delays phenology and affects yield components, crop coefficient and total evapotranspiration in Vitis vinifera L. cv. ‘Malbec’ in Mendoza, Argentina. Scientia Horticulturae 296.
- Calderón, L. et al. (2021). Whole genome resequencing and custom genotyping unveil clonal lineages in ‘Malbec’ grapevines (Vitis vinifera L.). Scientific Reports 11.
- Calderón, L. et al. (2025). Natural genetic variation for fruit set rate within Malbec grapevine (Vitis vinifera L.) clones. BMC Plant Biology 25, 606.
- De Rosas, I. et al. (2022). High temperature alters anthocyanin concentration and composition in grape berries of Malbec, Merlot, and Pinot Noir in a cultivar-dependent manner. Plants 11(7), 926.
- Lacombe, T. et al. (2013). Large-scale parentage analysis in an extended set of grapevine cultivars. Theoretical and Applied Genetics 126(2).
- Van Houten, S. et al. (2020). Natural genetic variation for grapevine phenology as a tool for climate change adaptation. Applied Sciences 10(16), 5573.
- INV (Argentinië): Informe de variedades Malbec; cijfers 2025 via Bichos de Campo
- IVES Technical Reviews: fenologie van 69 rassen, 2022 en 2023
- HAL: La présence du côt en Touraine
- Pl@ntGrape: rasfiche Cot
- UC Davis: Wine Grape Varieties in California, Malbec
- Vin de Cahors: het wijngebied
- VIVC: paspoort Cot (2889)
Foto: Ursula Brühl, Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding Geilweilerhof – 76833 Siebeldingen, Germany. Bron: VIVC
Bijgewerkt op 4 november 2026