Glera is het witte druivenras achter het grootste deel van alle Prosecco. Het ras groeit krachtig, produceert veel en heeft een vrij ingetogen aromatisch profiel: appel, peer, citrus en witte bloemen. Frisse zuren en een lichte structuur maken het bovendien geschikt voor mousserende wijn. Toch zijn de vele Prosecco-stijlen geen eigenschap van de druif alleen. Opbrengst, oogstmoment, assemblage en dosage bepalen mee hoe de wijn uitvalt.
Oorsprong, naam en DNA
De officiële Italiaanse rasnaam is Glera b. (Italiaans registratienummer 200, VIVC 9741). Lang heette de druif gewoon Prosecco. Een Italiaans decreet van 17 juli 2009 verving die rasnaam door Glera, zodat niemand het druivenras nog met de oorsprongsbenaming kon verwarren. Verordening (EG) nr. 1166/2009 beschrijft die stap. De naamswijziging had dus een juridisch en economisch doel: een druivenras kun je overal planten, een beschermde herkomst niet. Bij het vergelijken van oudere aanplantstatistieken telt dat onderscheid daarom mee.
Volgens het Consorzio Vini Venezia dateren de eerste gedocumenteerde vermeldingen van de teelt in de heuvels van Treviso uit 1773. Rond 1870 selecteerde graaf Marco Giulio Balbi Valier volgens dezelfde bron planten met lossere trossen, goede suikerwaarden en een aromatischere smaak. Die Balbi-biotypen leven voort in het synoniem Prosecco Balbi. De oudere geografische oorsprong blijft echter onzeker, want historisch voorkomen in Veneto en Friuli-Venezia Giulia bewijst niet waar de oorspronkelijke kruising ontstond.
Wat het DNA zegt
VIVC, de internationale rassendatabank, noemt Vulpea als ouder van Glera. De tweede ouder is onbekend. Twee DNA-studies onderbouwen dat. Crespan e.a. (2020) vergeleken het DNA van 79 wijnstokken, vooral uit Friuli-Venezia Giulia, en vonden dat Glera en Vulpea ouder en kind van elkaar zijn. D’Onofrio e.a. (2021) kwamen tot dezelfde conclusie in een veel groter onderzoek met ruim 1.200 rassen. Vulpea zelf is een oud ras dat in de negentiende eeuw veel in Oostenrijk en Noordoost-Slovenië stond.
Eén kanttekening: DNA laat zien dát twee rassen ouder en kind zijn, maar niet altijd welk van de twee de ouder is. VIVC gaat ervan uit dat Vulpea de ouder is. Dat ligt voor de hand, alleen bewijst het DNA dat niet op zichzelf. D’Onofrio e.a. waarschuwen bovendien dat veel oudere stambomen van Italiaanse rassen opnieuw bekeken moeten worden.
Glera is zelf ook ouder. Uit spontane kruisingen van Glera met Malvasia Bianca Lunga ontstonden Vitovska en Pelena (Crespan e.a. 2020).
Glera en Glera Lunga
Glera Lunga is een afzonderlijk druivenras, geen kloon of synoniem van Glera. Het DNA-onderzoek van Crespan e.a. verwierp de eerder veronderstelde ouder-nakomelingrelatie tussen beide. Wel is Glera Lunga net als Glera eerstegraads verwant met Vulpea, en mogelijk delen beide rassen ook dezelfde, nog onbekende tweede ouder. Dat blijft een reconstructie, geen vastgesteld ouderpaar. Het synoniem Prosecco Tondo, de ‘ronde’ Prosecco, verwijst naar het verschil met de vroegere Prosecco Lungo.
Het onderscheid telt ook in de regelgeving, want Prosecco DOC noemt Glera Lunga apart als toegestaan aanvullend ras. VIVC vermeldt verder Serprino en Serprina als synoniemen van Glera. Een synoniem is echter geen wettelijk toegestane etiketnaam. Pl@ntGrape vermeldt voor Frankrijk bijvoorbeeld geen officieel erkend synoniem; dat is een kwestie van regelgeving en weerlegt de historische synonymie niet.
Ampelografie
Glera heeft een hangende groeiwijze en een middelgroot tot groot, meestal drie- en soms vijflobbig blad. De bladschijf is veelal vijfhoekig tot wigvormig, met een V- tot U-vormige bladsteelholte. De bovenzijde is groen en enigszins gebobbeld, de onderzijde grijsgroen en behaard. De trossen zijn middelgroot tot groot, langwerpig, piramidaal, vaak gevleugeld en betrekkelijk los. De middelgrote, ronde bessen kleuren bij rijpheid geelgroen tot goudgeel, met een dunne schil en sappig vruchtvlees (Consorzio Vini Venezia).
Het ras groeit sterk en heeft een hoog opbrengstpotentieel. De basale knoppen en zijscheuten zijn daarentegen weinig vruchtbaar. Pl@ntGrape noemt dat, en Marcuzzo e.a. (2025) spreken expliciet van een lage vruchtbaarheid van de basale knoppen. Daarom snoeien wijnboeren Glera lang. Een hoge productie garandeert bovendien geen constante kwaliteit, want een zware belasting kan de rijping vertragen.
Binnen het ras bestaan verschillende biotypen en klonen, met uiteenlopende vruchtbaarheid en trosvorm. Frankrijk kent één gecertificeerde kloon, 1317 (Pl@ntGrape). In Italië werkte de stikstofstudie van Zanchin e.a. (2023) bijvoorbeeld met kloon ISV19.
Fenologie
De knopuitloop valt vroeg: Pl@ntGrape plaatst die vier dagen na Chasselas. Daarmee valt de uitloop nog in de periode met risico op late voorjaarsvorst. De rijping noemt dezelfde bron laat, ongeveer vier weken na Chasselas. Dat is echter een relatieve rassenklasse en geen vaste oogstdatum. Het werkelijke oogstmoment hangt af van jaar, ligging en de basiswijn die de producent voor ogen heeft.
Concrete meetgegevens komen uit de onderstammenproef van Marcuzzo e.a. (2025) in Noordoost-Italië. Tussen knopuitloop en volle bloei (BBCH 65) lagen daar in 2021 en 2022 gemiddeld ongeveer 46 dagen; op onderstam Schwarzmann circa 53 dagen. Schwarzmann verkortte daarentegen de periode van bloei tot véraison met zo’n zes dagen. Tussen véraison en oogst zat gemiddeld ongeveer 39 dagen. De oogst viel op dat perceel op 16 september 2021 en 7 september 2022.
Vannozzi e.a. (2023) zagen bovendien dat de bodem de ontwikkeling rond bloei en véraison kan verschuiven. Meetgegevens zijn er dus wel, maar een algemeen geldige indeling als ‘vroeg’ of ‘laat’ ontbreekt. De Druivenatlas laat bloei en véraison daarom op ‘geen data’. Rond de bloei is Glera verder gevoelig voor coulure en millerandage: een slechte vruchtzetting en ongelijk ontwikkelde bessen.
Klimaat en terroir
De belangrijkste aanplant ligt in het gematigde noordoosten van Italië. In Conegliano Valdobbiadene verschillen hoogte, helling, expositie, bodem en waterbeschikbaarheid sterk van de vlakke productiegebieden binnen Prosecco DOC. Een heuvelwijngaard levert daardoor niet automatisch een betere wijn op. De omstandigheden scheppen vooral andere mogelijkheden en beperkingen voor opbrengst, rijping en werk in de wijngaard.
Pl@ntGrape en de Italiaanse vakbeschrijving noemen Glera gevoelig voor watertekort. Hoe sterk een wijngaard daaronder lijdt, hangt echter af van onderstam, bewortelingsdiepte, bodemwater en het moment van de droogte. Marcuzzo e.a. (2025) lieten dat zien: in het droge, warme jaar 2022 hielden vooral 1103 Paulsen, 140 Ruggeri en 110 Richter de stokken in een gunstiger waterstatus dan de andere onderstammen. Het gaat wel om één locatie en twee jaren, dus een universeel recept is het niet.
Ook hitte verschuift de balans tussen suiker, zuren en aroma. ‘Geschikt voor een gematigd klimaat’ is daarom een bruikbare typering, geen harde grens.
Glera staat op uiteenlopende bodems, waaronder kalkhoudende, kleiige en alluviale. Welke bodem het beste is, is niet vastgesteld. Vannozzi e.a. (2023) teelden Glera en Corvina op drie bodems onder verder zo gelijk mogelijke omstandigheden. De bodem beïnvloedde fenologie, fysiologie en genexpressie, en Glera reageerde in de bessenschil sterker dan Corvina. Die effecten hingen echter ook van het jaar af. Een veranderlijke genexpressie bewijst bovendien geen betere wijn of een herkenbaar bodemaroma.
Gevoeligheid voor ziektes & stress
| Stressfactor | Gevoeligheid | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Valse meeldauw (peronospora) | Gevoelig | Pl@ntGrape noemt een duidelijke vatbaarheid; de ziektedruk hangt ook af van natte perioden en loofwandbeheer. |
| Echte meeldauw (oïdium) | Gevoelig | Een expliciet genoemd aandachtspunt bij teelt en gewasbescherming. |
| Flavescence dorée | Gevoelig | Pl@ntGrape noemt vatbaarheid voor de betrokken fytoplasma’s. |
| Botrytis / trosrot | Situatieafhankelijk | Losse trossen helpen, maar aanhoudende vochtigheid en dichte loofwanden verhogen het risico. |
| Coulure en millerandage | Gevoelig | Een slechte vruchtzetting kan afhankelijk van het weer tot onregelmatige opbrengsten leiden. |
| Droogtestress | Gevoelig | Watertekort tast groei, opbrengst en rijping aan; de onderstam bepaalt mee hoe sterk (Marcuzzo e.a. 2025). |
| Voorjaarsvorst | Verhoogd risico | Door de vroege knopuitloop; onderstam Schwarzmann vervroegt de uitloop nog. |
| Zonnebrand | Geen data | Niet te verifiëren in de beschikbare literatuur. |
| Chlorose / kalkstress | Geen data | Niet te verifiëren in de beschikbare literatuur. |
Een recente overzichtsstudie (Mian e.a. 2026) bundelt onderzoek naar biostimulanten en microbiële gewasbescherming bij Glera. Volgens de auteurs hebben veel van die middelen nog geen consequente werking bewezen onder uiteenlopende commerciële omstandigheden.
Snoeimethoden & training
Snoeiwijze
Omdat de basale knoppen weinig vruchtbaar zijn, snoeien wijnboeren Glera lang. In Noordoost-Italië zie je onder meer Sylvoz en de Cappuccina, een vorm van dubbele Guyot waarbij je de twee vruchttakken naar beneden buigt. Beide systemen komen ook in het onderzoek terug: de onderstammenproef van Marcuzzo e.a. gebruikte Sylvoz, de stikstofstudie van Zanchin e.a. een Cappuccina-wijngaard. De keuze hangt verder af van helling, perceelgrootte en mechanisatie.
Loofwandbeheer
De sterke groeikracht vraagt zorgvuldig loofwandbeheer. Een open loofwand houdt de trossen droger, en dat helpt tegen meeldauw en trosrot. Te ver ontbladeren zet de trossen daarentegen in de volle zon. Hoe gevoelig Glera voor zonnebrand is, heeft niemand onderzocht.
Opbrengstbeheersing
Bij een ras met een hoog opbrengstpotentieel bepaalt de belasting mee hoe goed de druiven rijpen. Het disciplinare van Prosecco DOC legt het basismaximum op 18 ton druiven per hectare, met daarnaast regels voor oogstreserves en regionale besluiten. Dat is een wettelijke grens en geen biologisch plafond van het ras. Het jaarlijks toegestane volume kan bovendien afwijken, en het consortium heeft in september 2026 een nieuwe wijziging van de opbrengstregels aangevraagd.
Wijnchemie en onderzoek
De sensorische identiteit van Glera is vrij subtiel. Bij aroma loont het om drie dingen te scheiden: vrije vluchtige stoffen in de wijn, gebonden aromaprecursoren in de druif en verbindingen die tijdens de gisting ontstaan. Vooral de fermentatie en het mousserende productieproces bepalen welke fruitige en florale tonen je uiteindelijk ruikt. Appel, peer en witte bloemen zijn dus deels gistingsaroma’s. Een aromabeschrijving is daarom een stijlindicatie en geen chemische vingerafdruk.
Morreale e.a. (2022) onderzochten Glera Rosa, een spontane kleurmutant. Zij koppelden de roze kleur aan verschillen in het gen VvMybA1 en het Gret1-retrotransposon, en vonden duidelijke verschillen in anthocyanen, flavonolen en bepaalde stilbenen. De typische glycosidisch gebonden aromaprecursoren, zoals monoterpenen, norisoprenoïden en benzenoïden, veranderden echter niet significant. De auteurs zien een mogelijke toepassing voor rosé. Dat blijft een onderzoeksperspectief, want Prosecco DOC Rosé schrijft Pinot Nero voor.
Zanchin e.a. (2023) testten stikstoffertigatie in één Glera-wijngaard in Veneto, van 2018 tot 2020. De behandelde helft gaf gemiddeld 32 procent meer vrije aminozuren, 71 procent meer gistassimileerbare stikstof en 21 procent meer zuren dan de controle. Opbrengst en groeikracht veranderden volgens de auteurs niet. Meer stikstof voor de gist betekent een vlottere gisting, en dat raakt rechtstreeks aan de grondstof voor mousserende wijn.
De proef heeft wel duidelijke beperkingen. Het ging om één hectare, verdeeld in twee helften, en de behandelingen verschilden tegelijk in stikstofgift (53 tegenover 35 kilo per hectare), timing en toedieningswijze. De onderzoekers maten de opbrengst bovendien alleen in 2020 en toetsten het oordeel van vijf proevers niet statistisch. Een algemeen advies voor extra stikstof volgt er dus niet uit.
Hoe sterk het jaar de zuren stuurt, laat de onderstammenproef van Marcuzzo e.a. zien. Gemiddeld over alle onderstammen daalde de titreerbare zuurgraad van de most van 7,9 gram per liter in 2021 naar 4,3 in 2022, uitgedrukt als wijnsteenzuur. Het appelzuur zakte van 4,5 naar 1,7 gram per liter, terwijl de pH steeg van 3,18 naar 3,51. Het gaat om most op één locatie, niet om afgewerkte wijn. Bovendien verschilden behalve de temperatuur ook neerslag en waterstress tussen beide jaren.
Veelgebruikte vinificatietechnieken
Wijnmakers persen Glera meestal zacht en vergisten de most bij gecontroleerde temperatuur, om de frisse fruit- en bloemtonen te behouden. De eerste gisting vindt doorgaans in roestvrijstalen tanks plaats. Bij frisse Prosecco-stijlen beperken of vermijden producenten meestal de malolactische omzetting, al verbiedt het disciplinare van Prosecco DOC die niet. Hoe vaak die omzetting wel plaatsvindt, valt zonder onderzoek bij producenten niet te zeggen.
Voor Prosecco DOC Spumante schrijft het disciplinare een natuurlijke tweede gisting in een gesloten druktank voor: de autoclaaf, ook bekend als de Martinotti- of Charmatmethode. Die methode is efficiënt en behoudt het directe fruit, maar bepaalt op zichzelf de kwaliteit niet. Voor Frizzante staat het disciplinare zowel de druktank als hergisting op fles toe. Fleshergiste Frizzante kan troebel zijn en draagt verplicht de vermelding ‘rifermentazione in bottiglia’.
Die fleshergiste stijl heet in de volksmond ‘col fondo’: vaak met gistbezinksel, en met een andere mousse, textuur en aromatische ontwikkeling. De DOCG-gebieden kennen eigen vermeldingen, zoals ‘sui lieviti’. Hun voorschriften zijn voor deze kaart niet afzonderlijk gecontroleerd. Restsuiker en dosage bepalen verder hoe fris of zacht dezelfde basiswijn overkomt.
Prosecco DOC vraagt minimaal 85 procent Glera. De overige vijftien procent mag bestaan uit Verdiso, Bianchetta Trevigiana, Perera, Glera Lunga, Chardonnay, Pinot Bianco, Pinot Grigio en wit gevinifieerde Pinot Nero. Voor Prosecco DOC Spumante Rosé gelden aparte regels: 85 tot 90 procent Glera en 10 tot 15 procent rood gevinifieerde Pinot Nero.
Typische wijnstijl
De onderstaande waarden beschrijven het gebruikelijke potentieel van het druivenras. Het eindresultaat in het glas hangt mede af van opbrengst, oogstmoment, gistkeuze, restsuiker en productiemethode.
| Parameter | Waarde / bandbreedte |
|---|---|
| Alcohol | Meestal circa 10,5 tot 12% ABV |
| Zuren | Medium tot hoog; sterk jaarafhankelijk (most: 7,9 tegen 4,3 g/l in twee opeenvolgende jaren, Marcuzzo e.a. 2025) |
| Tannine | Zeer laag |
| Body | Licht |
| Kleur | Bleek strogeel tot lichtgeel, vaak met groene reflexen |
| Mousse | Spumante: volle mousse (minstens 3 bar); Frizzante: lichter parelend (1 tot 2,5 bar) |
| Ouderingspotentieel | Fruitgerichte stijlen zijn vooral bedoeld om jong te drinken; het bewaarpotentieel verschilt per productiewijze, producent en botteling |
Veelgebruikte aromabeschrijvingen zijn groene en rijpe appel, peer, witte perzik, citroen en bloesem. Die geuren komen zowel uit druivenprecursoren als uit de gisting. Fleshergiste stijlen voegen soms brood- en gisttonen toe.
Belangrijkste productiegebieden en stijlen
In de Adelaide-dataset van Anderson, Nelgen en Puga staat Glera onder de historische hoofdnaam ‘Prosecco’, met circa 41.990 hectare dragend areaal in 2023. Dat is een rassenstatistiek en niet hetzelfde als de oppervlakte van de Prosecco-appellaties. Die appellaties hanteren bovendien eigen definities, dus je kunt hun cijfers niet zomaar optellen.
Prosecco DOC
De grote Prosecco DOC beslaat vlakke en heuvelachtige gebieden in Veneto en Friuli-Venezia Giulia. Hier ontstaat het grootste volume, vooral tankvergiste Spumante en Frizzante in een frisse, fruitgerichte stijl. De vlakke delen maken mechanisatie en hoge opbrengsten mogelijk, binnen het wettelijke maximum van 18 ton per hectare.
De heuvels van Treviso: Conegliano Valdobbiadene en Asolo
Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG en Asolo Prosecco DOCG liggen in de heuvels van Treviso, waar de teelt volgens het Consorzio Vini Venezia teruggaat tot 1773. Hoogte, helling, expositie en waterbeschikbaarheid verschillen er sterk van de vlakte. Dat levert vooral andere mogelijkheden en beperkingen op voor opbrengst, rijping en handwerk. Beide DOCG’s hebben eigen afbakeningen en voorschriften, die deze kaart niet afzonderlijk behandelt.
Buiten Italië
Buiten Italië is de aanplant klein. Australië is het belangrijkste land, en in mindere mate staat Glera in Argentinië en Brazilië (Falstaff). In Australië, vooral in King Valley, gebruiken producenten Prosecco nog als rasnaam; de EU betwist dat. In Frankrijk staat Glera sinds 2020 op lijst A van de officiële rassenlijst (Pl@ntGrape). Die toelating is jong en zegt nog niets over de omvang van de aanplant.
Vergelijking bij blindproeven
Bij een fruitgerichte mousserende wijn kunnen peer, appel, witte bloemen, een lichte body en weinig autolytische tonen richting Glera wijzen. Toch is de tankmethode geen exclusief kenmerk van Prosecco. Mousse, zoetheid en zuren hangen bovendien sterk af van vinificatie en dosage. Beoordeel daarom eerst de wijnstijl en pas daarna het vermoedelijke druivenras.
| Kenmerk | Glera | Moscato Bianco | Chardonnay | Macabeo |
|---|---|---|---|---|
| Typische mousserende wijn | Prosecco, tankmethode | Asti en Moscato d’Asti, tankmethode | Champagne en crémant, traditionele methode | Cava, traditionele methode |
| Aroma’s | Peer, appel, witte bloemen | Druif, oranjebloesem, perzik | Citrus, groene appel; brioche door gistrijping | Citrus, groene appel, licht kruidig |
| Autolyse | Weinig; meer bij fleshergisting | Geen tot weinig | Vaak duidelijk | Duidelijk, afhankelijk van rijpingsduur |
| Zuur | Medium tot hoog | Medium | Hoog | Medium |
| Body | Licht | Licht | Licht tot medium | Licht tot medium |
| Alcohol | Rond 11% | Laag, vaak 5 tot 9% | Rond 12% | Rond 11,5 tot 12% |
| Zoetheid | Meestal Brut tot Dry | Duidelijk zoet | Meestal Brut | Meestal Brut |
Begin bij de methode en de alcohol. Een zoete mousserende wijn met weinig alcohol en druivige muskaattonen wijst naar Moscato. Uitgesproken brood- en briochetonen wijzen eerder naar de traditionele methode, en dus weg van gewone Prosecco. Zonder die autolyse blijven peer, witte bloemen en een lichte body de beste aanwijzingen voor Glera. Dosage en vinificatie kunnen dat beeld echter flink verschuiven.
Bronnen
- Anderson, K., Nelgen, S. en Puga, G. (2025). Database of Regional, National and Global Winegrape Bearing Areas by Variety, 2000 to 2023. Adelaide University.
- Crespan, M. e.a. (2020). Unraveling the genetic origin of ‘Glera’, ‘Ribolla Gialla’ and other autochthonous grapevine varieties from Friuli Venezia Giulia (northeastern Italy). Scientific Reports 10, 7206. Met correctie (2021) op de supplementaire SNP-tabellen.
- D’Onofrio, C. e.a. (2021). Parentage Atlas of Italian Grapevine Varieties as Inferred From SNP Genotyping. Frontiers in Plant Science 11, 605934.
- Marcuzzo, P. e.a. (2025). Assessing the Effect of Different Grapevine Rootstocks as a Strategy to Maintain the Yield and Quality of Vitis vinifera L. cv. ‘Glera’ Under a Warming Climate. Australian Journal of Grape and Wine Research 2025.
- Mian, G. e.a. (2026). Economic aspects, agronomic and defence innovative strategies, and oenology practices, in Prosecco wine production: A Comprehensive Review. VITIS 65.
- Morreale, G. e.a. (2022). First investigation on polyphenols and glycosidic aroma precursors in a spontaneous colour mutant of ‘Glera’, the principal grape variety of Prosecco sparkling wine. Journal of the Science of Food and Agriculture 102(14).
- Vannozzi, A. e.a. (2023). Dissecting the effect of soil on plant phenology and berry transcriptional plasticity in two Italian grapevine varieties (Vitis vinifera L.). Horticulture Research 10(5).
- Zanchin, A. e.a. (2023). Improving the Oenological Potential of Grapes for Prosecco PDO Sparkling Wine Thanks to Nitrogen Fertigation. Agronomy 13(5), 1369.
- CNR: European Vitis Database, Glera B.
- Consorzio Vini Venezia: rasbeschrijving Glera
- EUR-Lex: Verordening (EG) nr. 1166/2009
- Falstaff: rasbeschrijving Glera
- MASAF: disciplinare Prosecco DOC, geconsolideerde versie bij decreet van 22 september 2025 (GU nr. 227 van 30 september 2025)
- Pl@ntGrape: rasfiche Glera
- UC Davis Foundation Plant Services: geregistreerd uitgangsmateriaal Glera
- VIVC: paspoort Glera (9741)
Foto: Ursula Brühl, Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding Geilweilerhof, Siebeldingen, Germany. Bron: VIVC